Phenoxymethylpenicillin
10 dagar1 g þrisvar á dag
← Leit
1 af 3
Meðferð og skammtarSTRAMA 2026 · bls. 7
Háls- og hálskirtlabólga
- Sýklalyf: 3–4 Centor-skilmerki og jákvætt GAS-hraðpróf.
- Ónæmisbæling, undirliggjandi sjúkdómur eða fyrri alvarleg GAS-sýking: lægri þröskuldur fyrir próf/meðferð.
Brátt mat: Alvarleg einkenni eða grunur um ígerð við hálskirtil þarf brátt mat. Einstaklingsbundið mat við ónæmisbælingu eða alvarlegan undirliggjandi sjúkdóm.
Fullorðnir
Phenoxymethylpenicillin — styttri meðferð
5 dagar0,8 g fjórum sinnum á dag
Ekki við ónæmisbælingu.
Börn
Phenoxymethylpenicillin
10 dagar40–50 mg/kg/sólarhring, skipt í 3 skammta
Phenoxymethylpenicillin — styttri meðferð
5 dagar50 mg/kg/sólarhring, skipt í 4 skammta
Aðeins frá 6 ára aldri og ekki við ónæmisbælingu.
Flýtiblað · skammtar og þyngdarbil
40–50 mg/kg/sólarhring, skipt í 3 skammta · 10 dagar
| Skammtur í senn | Þyngd barns |
|---|---|
| 100 mg | 6–7 kg |
| 150 mg | 9–11 kg |
| 200 mg | 12–15 kg |
| 250 mg | 15–18 kg |
| 300 mg | 18–22 kg |
| 350 mg | 21–26 kg |
| 400 mg | 25–30 kg |
| 450 mg | 27–33 kg |
| 500 mg | 30–35 kg |
| 550 mg | 35–40 kg |
| 600 mg | 36–40 kg |
| 650 mg | 39–40 kg |
5–40 kg · skammtur innan STRAMA-bils á öllu þyngdarbilinu. Staðfestið aldur, hámark og lyfjaform.
Greining og mat
- Centor: hiti >38,5 °C; aumir og bólgnir eitlar undir kjálkabörðum; skánir á hálskirtlum; enginn hósti. Hjá börnum 3–6 ára nægja bólgnir/roðnir hálskirtlar í stað skána.
- 0–2 skilmerki: hvorki hraðpróf né sýklalyf. 3–4 skilmerki: hraðpróf; jákvætt próf styður meðferð.
- CRP og hvít blóðkorn gagnast ekki í greiningu. Lægri þröskuldur fyrir sýnatöku/meðferð við ónæmisbælingu eða alvarlegan undirliggjandi sjúkdóm.
STRAMA 2026 · bls. 7 · Sjá frumheimild ↗
Leiðbeint mat
Klínískt mat
Sjúklingur
Svörin eru ekki vistuð og hverfa þegar síðan er endurhlaðin.
Staðfestið ofnæmi, frábendingar, hámarksskammt og lyfjaform. Engin sjúklingagögn vistuð.
Heimild＋
Vélunninn texti; dálkar og töflur geta raðast öðruvísi en í PDF. Frumskjalið ræður við vafa.
Háls- og hálskirtlabólga
Síða 7Bakgrunnur
Veirur valda flestum hálsbólgum og önnur einkenni samfara, eins og nefrennsli, nefstíffla, hósti og hæsi benda frekar til að veirusýking sé orsök hálsbólgu.
Streptókokkar af grúppu A (streptococcus pyogenes) er algengasta bakterían sem veldur hálsbólgu.
Kverkilgrenndarbólga (peritonsillitis) kemur fram sem fylgikvilli hjá u.þ.b. 2% allra sjúklinga með kokog eitlabólgu. Draga má úr hættu á því með sýklalyfjum.
Greining
Hafa ber í huga að beratíðni streptókokka í hálsi er umtalsverð. Skoðun ætti ávallt að gera áður en mat er lagt á þörf fyrir streptókokkahraðpróf. Centor skilmerki ætti að nota til að meta líkur á að einkennin orsakist af streptókokkum.
Centor skilmerki
- hiti yfir 38.5°C
- aumir og bólgnir eitlar á hálsi(undir kjálkabörðum)
- skánir/nabbar á hálskirtlum (hjá börnum 3-6 ára rauðir og bólgnir hálskirtlar)
- ekki hósti Ef 3-4 centor skilmerki eru til staðar og streptókokkaskyndipróf er jákvætt er mælt með sýklalyfjameðferð sem styttir tíma veikinda allt að 2,5 degi.
Ekki er mælt með mælingu á crp eða hvítum blóðkornum við mat á orsökum háls og hálskirtlabólgu.
Hjá sjúklingum með undirliggjandi sjúkdóma, ónæmisbælingu eða fyrri sögu um alvarlega streptókokkasýkingu ætti að hafa lágan þröskuld fyrir töku streptókokkahraðprófs og sýklalyfjameðferð
Sýklalyfjameðferð
Fullorðnir: Phenoxymethylpenicillin 1 g x 3 í 10 daga.
(Til greina kemur að meðhöndla með Phenoxymethylpenicillin 0,8 g x 4 á dag í 5 daga hjá einstaklingum sem ekki eru ónæmisbældir).
Börn: Phenoxymethylpenicillin 40-50 mg/kg/dag skipt í 3 skammta í 10 daga.
(Til greina kemur að meðhöndla með Phenoxymethylpenicillin 50 mg/kg/dag skipt í 4 skammta á dag í 5 daga hjá börnum 6 ára og eldri sem ekki eru ónæmisbæld).
Við penicillinofnæmi Fullorðnir: Clindamycin 300mgx3 á dag í 10 daga Börn Clindamycin 15mg/kg/dag skipt í 3 skammta eða Cefalexin (ef ekki saga um bráðaofnæmi)
50mg/kg/dag skipt í 3 skammta